Mech – cichy bohater przestrzeni

Mech ma także tę zaletę, że jest wspaniale plastyczny, stosunkowo łatwy w utrzymaniu i stanowi stonowane tło dla wszystkich kompozycji z wykorzystaniem naturalnego drewna. Idealnie wpisuje się w niemal każdy styl architektoniczny i wystroju wnętrz – od skandynawskiego minimalizmu, przez romantyczne boho, pro eco-natural i vintage. W ostatnich latach odpowiednio zaprojektowane rozwiązania wyniosły jednak mech z roli kompozycyjnego tła, do pierwszoplanowego elementu wizualnego w projektowaniu przestrzeni. Mech dosłownie pojawił się na salonach i podbił serca wszystkich artystów przestrzeni, pojawiając się zarówno we wnętrzach, jak i w aranżacji planów półotwartych jak tarasy, patia czy konstrukcje platformowe.

Potocznie pod hasłem „mech” rozumiane są gatunki występujące naturalnie w leśnej ściółce – wyściełające dno lasu puszystymi kobiercami. Nie wszystkie z nich są jednak faktycznie gatunkami mchów. Między innymi jeden z gatunków często wykorzystywanych w zielonych kompozycjach – Chrobotek Reniferowy – to wcale nie mech, ale porost. Dla odbiorcy pod względem wizualnym nie ma to wielkiego znaczenia, może jednak być istotne dla wymaganych warunków jego utrzymania czy pozyskania. Chrobotek jest pod ochroną i jego pozyskiwanie z lasów w Polsce jest zabronione – ten występujący w polskich sklepach jest więc sprowadzany, najczęściej ze Skandynawii.

Faktyczna grupa mchów to niewielkie, dorastające do wymiarów 1-10 centymetrów rośliny, które występują w skupiskach, zasiedlając optymalne dla siebie środowiska charakteryzujące się dużym zacienieniem i wysoką wilgotnością. Ich specyficzny wygląd, który leży u podstawy ich „puszystej” konstrukcji wynika z różnic anatomicznych pomiędzy mchami, a innymi roślinami. Mchy nie wytwarzają bowiem korzeni, łodyg, ani liści, ale spełniające ich rolę listki tzw. mikrofile, a także łodyżki o chwytniki, które mają jednak inną budowę.

Typowe środowisko występowania mchów to wilgotne, zacienione obszary leśne i okolice brzegów strumieni. Są także gatunki mchów, które są roślinami wodnymi czy zasiedlającymi bagna i torfowiska. Wiele gatunków mchów świetnie zaadaptowała się w miastach, gdzie można je spotkać na ścianach budynków, w szparach chodników i dróg, a także na korze drzew i kamieni. Ze względu na swoją budowę, mchy jeszcze bardziej nić inne rośliny do przeżycia i rozmnażania potrzebują wody i wilgotnego środowiska. Uzasadnia to także ich cieniolubność mchów.

Mchy wykształciły szereg mechanizmów umożliwiających im zatrzymywanie dużych ilości wody. To także ta cecha u grupy torfowców umożliwia rozwój torfowisk i odkładnie torfu. Mech w środowisku naturalnym odgrywa także istotna rolę w procesach glebotwórczych utrwalając i wiążąc podłoże. Chronią także glebę przed procesami erozji. Mchy są także bardzo odporne – jako organizmy pionierskie, pomimo swojego naturalnego przywiązania do wilgotnych środowisk, wiele z gatunków potrafi przetrwać nawet niemal całkowite wysuszenie. Taki rodzaj mchu po ponownym zawilgotnieniu wraca do życia.

Choć jeszcze kilkanaście lat temu w europejskich realiach mech w ogrodzie nie grał raczej pierwszoplanowej roli – a gdzieniegdzie bywał nawet utożsamiany z chwastem, to w kulturze japońskiej mchy do zawsze były sadzone celowo. W starych ogrodach, a także wokół świątyń bardzo często można spotkać w Japonii mech, który porastał tereny wokół budowli, a także pokrywał ściółkę pomiędzy drzewami. Pełniąc wizualnie funkcję popularnych trawników, tak uprawiany mech charakteryzował się jednak głębszym odcieniem zielenie i subtelniejszą strukturą, nadając niezwykłej dostojności krajobrazowi.

Niektóre mchy wymagają szczególnych warunków uprawy, w tym odpowiednich parametrów ekspozycji na światło, wyrównanego poziomu wilgoci, a także pH podłoża. Historycznie mech dzięki swojej plastyczności i zdolnościom absorpcyjnym był także często wykorzystywany do uszczelniania ścian. Współcześnie te same parametry pomagają spełniać rolę wzbogacenia bioróżnorodności i ochrony termicznej budynków w zabudowie miejskiej.

Estetyka kompozycji z mchu podbija serca projektantów, architektów i inwestorów. Z wykorzystaniem tych wspaniałym roślin powstają niezwykłe projekty, które dopełniają aranżację bardzo zróżnicowanych przestrzeni, nadając im indywidualny rys stylistyczny. O tym jak wykorzystywany jest mech w kompozycjach całopowierzchniowych oraz o korzyściach rozwiązania, jakim jest ściana z mchu piszemy w artykule na naszym blogu: Ściany z mchu – wspaniały design na zdrowie – zapraszamy do lektury.